Stare, potężne drzewa są jednym z najbardziej charakterystycznych elementów kaszubskiego krajobrazu. Te najcenniejsze, objęte ochroną jako pomniki przyrody, wymagają jednak nie tylko podziwiania, ale również regularnej kontroli. Wdzydzki Park Krajobrazowy prowadzi stały monitoring takich drzew, wykorzystując do tego zarówno ocenę wizualną, jak i specjalistyczne urządzenia diagnostyczne.

Fot. Wdzydzki Park Krajobrazowy

Ochrona nie kończy się na ustawieniu tabliczki

Objęcie drzewa ochroną jako pomnika przyrody to dopiero początek. Jego kondycja zmienia się wraz z upływem lat, a części problemów nie sposób zauważyć podczas zwykłych oględzin.

Dlatego drzewa pomnikowe pozostające pod opieką Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego są regularnie kontrolowane. Sprawdzany jest ich stan oraz bezpieczeństwo otoczenia, a w razie potrzeby wykonywane są bardziej szczegółowe badania.

To szczególnie ważne w przypadku wiekowych okazów. Z zewnątrz drzewo może wyglądać zdrowo, podczas gdy wewnątrz pnia albo w obrębie systemu korzeniowego mogą zachodzić zmiany wymagające dokładniejszej oceny.

Tomograf i rezystograf pomagają zajrzeć w głąb drzewa

W 2026 roku podczas badań wykorzystano między innymi tomograf soniczny, rezystograf oporowy oraz urządzenia pozwalające ocenić stabilność systemu korzeniowego.

Brzmi bardzo technicznie, ale cel jest prosty - zdobyć możliwie dużo informacji o kondycji drzewa bez opierania oceny wyłącznie na tym, co widać z zewnątrz.

Tomografia soniczna jest wykorzystywana do diagnostyki wewnętrznej struktury pnia, natomiast rezystograf pozwala oceniać stan drewna i wykrywać jego osłabione fragmenty. Takie badania pomagają specjalistom wcześniej zauważyć problemy, które podczas zwykłych oględzin mogłyby pozostać niewidoczne.

Regularna diagnostyka pozwala następnie odpowiednio zaplanować dalszą ochronę cennych okazów, a jednocześnie ograniczać ryzyko dla osób przebywających w ich sąsiedztwie.

Stare drzewa są częścią krajobrazu Kaszub

Pomniki przyrody mają znaczenie znacznie większe niż tylko przyrodnicze. Często są elementem krajobrazu istniejącym w danym miejscu od wielu pokoleń. Towarzyszą starym drogom, zabudowaniom, dawnym majątkom czy niewielkim kaszubskim miejscowościom.

To właśnie takie elementy sprawiają, że krajobraz Kaszub ma swój charakter.

Ochrona wiekowego drzewa oznacza więc nie tylko troskę o pojedynczy okaz, ale również zachowanie fragmentu lokalnego krajobrazu i historii miejsca.

Co to oznacza dla właścicieli i kupujących?

Pomnik przyrody może znajdować się również na prywatnej nieruchomości albo w jej bezpośrednim sąsiedztwie. Przy zakupie działki warto więc zwracać uwagę nie tylko na miejscowy plan, media, dostęp do drogi czy granice nieruchomości, ale również na występujące na niej formy ochrony przyrody.

Drzewo będące pomnikiem przyrody podlega szczególnej ochronie. Zakres obowiązujących ograniczeń wynika z przepisów oraz uchwały ustanawiającej konkretny pomnik, dlatego przed planowaniem prac lub inwestycji należy sprawdzić sytuację danego obiektu. Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska wskazuje, że pomniki przyrody są chronione przed niszczeniem, uszkadzaniem i przekształcaniem, a przy ustanawianiu pomnika określany jest również właściwy dla niego zakres zakazów.

Nie oznacza to, że obecność starego, chronionego drzewa jest wadą nieruchomości. Wręcz przeciwnie - dla wielu osób może być wyjątkowym atutem miejsca. Trzeba jednak wiedzieć o jego statusie przed zakupem i uwzględnić go przy planowaniu zagospodarowania działki.

Perspektywa Costeriny

Na Kaszubach wartość nieruchomości bardzo często tworzy nie tylko sam grunt czy budynek. Ogromne znaczenie ma otoczenie - las, jezioro, stary drzewostan, naturalny krajobraz i charakter miejsca.

Dlatego działania związane z ochroną najcenniejszych drzew mają znaczenie również z punktu widzenia lokalnego rynku nieruchomości.

Coraz więcej kupujących szuka miejsc, które nie przypominają nowych osiedli powstających niemal identycznie w całej Polsce. Chcą zieleni, przestrzeni i krajobrazu, którego nie można po prostu odtworzyć w ciągu kilku lat.

[PRZEPISY] Warunki zabudowy po 31 sierpnia 2026. Co zmieni się dla działek na Kaszubach?

Wiekowe drzewa są jednym z takich elementów.

Jednocześnie przy nieruchomościach położonych na terenach cennych przyrodniczo szczególnie ważne jest dokładne sprawdzenie ich stanu prawnego i możliwości zagospodarowania. Piękne otoczenie może być ogromną wartością, ale świadomy zakup powinien zawsze poprzedzać dokładna analiza nieruchomości.

Podsumowanie

Wdzydzki Park Krajobrazowy prowadzi stałą kontrolę drzew pomnikowych, a w 2026 roku przy ich diagnostyce wykorzystano między innymi tomograf soniczny, rezystograf oporowy oraz sprzęt do badania stabilności systemu korzeniowego.

Dzięki temu możliwe jest dokładniejsze ocenianie kondycji wiekowych drzew i wcześniejsze reagowanie na potencjalne zagrożenia.

Działania są elementem długofalowej ochrony pomników przyrody, a ich realizacja została sfinansowana ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku.

Bo Kaszuby to nie tylko jeziora i lasy. To również pojedyncze drzewa, które przez dziesiątki, a czasem setki lat stają się częścią historii konkretnego miejsca.

Zobacz wszystkie artykuły: Strefa Wiedzy Costerina